กฎบัตรอาเซียน

ไชยวัฒน์ ตระการรัตน์สันติ, thaiindy, 10 ธันวาคม 2551 : ผู้ชม 25048

กฎบัตรอาเซียนเป็นธรรมนูญของอาเซียนสำหรับการสร้างประชาคมอาเซียน

หน้าที่ 1

ถึงแม้ว่า อาเซียนก่อตั้งขึ้นมาในปี 2510 ซึ่งมีกิจกรรมทางการเมืองและเศรษฐกิจร่วมกันมายาวนาน แต่ดูเหมือนไม่เพียงพอกับสถานการณ์โลกยุคโลกาภิวัฒน์ ดังนั้น จึงต้องมีกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนทั้งสำหรับภายในกลุ่มและโดยเฉพาะอย่างยิ่งการติอต่อกับกลุ่มประเทศภายนอกที่มีการรวมตัวด้านเศรษฐกิจระดับภูมิภาคทางภูมิศาสตร์

ความสำคัญของกฎบัตรอาเซียน คือการเป็นสนธิสัญญาที่ทำร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อเป็นเครื่องมือในการวางกรอบทางกฎหมายและโครงสร้างองค์กร สำหรับการดำเนินการตามเป้าหมายในการขับเคลื่อนการรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน ภายในปี 2558 (ค.ศ. 2015) ตามที่ประเทศสมาชิกได้ตกลงกันไว้

ความเป็นมาของอาเซียน

อาเซียนก่อตั้งเมื่อ 8 สิงหาคม 2510 ด้วยปฏิญญากรุงเทพฯ ที่ลงนามโดย มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และไทย สถานที่คือ แหลมแท่น บางแสน ชลบุรี โดยมีสาระสำคัญคือ ความร่วมมือในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม การส่งเสริมสันติภาพและเสถียรภาพในภูมิภาค แต่การรวมตัวของอาเซียนถูกมองว่าเพื่อความมั่นคงเป็นสำคัญ

บทบาทของอาเซียนสามารถแบ่งได้เป็น 3 ช่วง

ยุคความมั่นคง (2510 – 2526) บทบาทของอาเซียนเด่นชัดมากขึ้นเมื่อสหรัฐถอนตัวออกไปจากอินโดจีน อาเซียนมีบทบาทอย่างสูงกับสงครามกลางเมืองในกัมพูชา

ยุคเศรษฐกิจเฟื่องฟู (2527 – 2535) ความขัดแย้งในภูมิภาคผ่อนคลายลง ขณะเดียวกันญี่ปุ่นและประเทศเอเซียตะวันออกย้ายฐานการลงทุนมาในอาเซียน ทำให้ประเทศเหล่านี้มีการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างไม่เคยมีมาก่อน ยกเว้นฟิลิปปินส์

ยุคโลกาภิวัฒน์ (2536 – ปัจจุบัน) การพังทลายของกำแพงเบอร์ลินในปี 2532 และล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 2534 ได้นำโลกไปสู่ยุคการค้าในนาม “โลกาภิวัฒน์” ในปี 2535 มีการก่อตั้งสหภาพยุโรป และเขตการค้าเสรีอเมริกาเหนือ หรือ NAFTA ได้นำสู่ความกังวลของอาเซียน นายอนันต์ ปันยารชุน นายกรัฐมนตรีของไทยในขณะนั้นได้เสนอเขตการค้าเสรีอาเซียน หรือ AFTA ข้อเสนอนี้ได้รับการตอบสนองนำสู่การก่อตั้งประชาคมอาเซียนในที่สุด

อาเซียนมีขยายสมาชิกเพิ่มคือ ปี 2527 บรูไน ปี 2538 เวียดนาม ปี 2540 ลาวและพม่า ปี 2542 กัมพูชา รวมเป็น 10 ประเทศ โดยมีปาปัวนิวกินีและติมอร์ตะวันออกเป็นผู้สังเกตุการณ์

อาเซียนเป็นกลุ่มประเทศที่มีแตกต่างทางการเมือง ตั้งแต่ สมบูรณาสิทธิราชคือ บรูไน เผด็จการหรือรวมศูนย์อำนาจโดยรัฐ คือ พม่า เวียดนาม ลาวและกัมพูชา ประชาธิปไตยมากคือ ไทย ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ประชาธิปไตยแบบเผด็จอำนาจโดยรัฐคือ สิงคโปร์ มีแตกต่างทางศาสนา เช่น อินโดนีเซียเป็นชาติมุสลิมที่ใหญที่สุดในโลก ฟิลิปปินส์เป็นชาติที่มีชาวคริสต์มากที่สุดในเอเซีย ส่วนไทย พม่า ลาว กัมพูชา มีชาวพุทธหินยานมากที่สุดในโลก

แต่ทั้งหมดอยู่ร่วมกันในเวทีโลกด้วยหลักการ “รวมกันเราอยู่ แยกกันเราตาย” มีบุคลิกภาพที่เคารพกิจการภายในของแต่ละประเทศอย่างเต็มที่ การไม่แทรกแซงกิจการภายในซึ่งกันและกันเป็นหลักปฏิบัติที่เข้มงวด

ความสำคัญของกฎบัตรอาเซียน

ก่อนหน้านี้ อาเซียนอาศัยสนธิสัญญาไมตรีและความร่วมมือในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia 1976 หรือ TAC) ซึ่งอยู่บนหลักกฎหมายระหว่างประเทศ สนธิสัญญากับรัฐอื่นไม่ได้ทำขึ้นกับอาเซียนโดยตรง เพราะอาเซียนไม่สามารถทำสนธิสัญญาได้เอง เพียงแต่รัฐสมาชิกได้เข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาดังกล่าวเพื่อประโยชน์ร่วมกันในภูมิภาคและอาศัยอาเซียนเป็นเครื่องมือในการดำเนินความร่วมมือและพันธกรณี หรือหน้าที่ตามสนธิสัญญานั้นย่อมส่งผลกระทบต่อการดำเนินความร่วมมือภายใต้กรอบอาเซียนโดยปริยาย

การเปลี่ยนแปลงของโลกหลังยุคสงครามเย็น โดยเฉพาะคู่ค้าสำคัญคือ ยุโรปและอเมริกา เป็นปัจจัยในการผลักดันให้อาเซียนต้องพัฒนาการรวมกลุ่มให้เข้มข้นขึ้นที่นำไปสู่การก่อตั้ง “ประชาคมอาเซียน” ดังนั้น อาเซียนจึงต้องมีกฎบัตร

กระบวนการจัดทำกฎบัตร เริ่มต้นจากคำประกาศ “วิสัยทัศน์อาเซียน 2020” (ASEAN Vision 2020) เพื่อพัฒนาความร่วมมือที่ใกล้ชิดขึ้นในปี 2563 เมื่อธันวาคม 2540 ต่อมา ในเดือนตุลาคม 2546 อาเซียนประกาศ “ปฏิญญาว่าด้วยความร่วมมืออาเซียน” (Bali Concord II) เพื่อให้เกิดประชาคมอาเซียนในปี 2563 ประกอบด้วยสามเสาหลัก ได้แก่ ประชาคมความมั่นคงอาเซียน ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน และประชาคมสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน หลังจากนั้น ในเดือนพฤศจิกายน 2547 อาเซียนประกาศ “แผนปฏิบัติการเวียงจันทน์” สนับสนุนการจัดทำกฎบัตรอาเซียน เพื่อรองรับการจัดตั้งประชาคมอาเซียนภายในปี พ.ศ. 2563

กระบวนการยกร่างได้เริ่มมาตั้งแต่ 2548 เมื่อผู้นำอาเซียนได้แต่งตั้งคณะผู้ทรงคุณวุฒิเรื่องกฎบัตรอาเซียน เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับทิศทางของอาเซียนและเนื้อหาของกฎบัตรนี้ ต่อมา เมื่อปลายปี 2549 มีการแต่งตั้งคณะทำงานระดับสูงในการยกร่างกฎบัตรอาเซียน ประกอบด้วยผู้แทนจากประเทศสมาชิกประเทศละ 1 คน ร่างกฎบัตรฉบับนี้ได้รับการเสนอต่อผู้นำอาเซียนเพื่อลงนามในช่วงการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 13 ที่สิงคโปร์ เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2550

ข่าวในหมวดเดียวกัน

อธิบายการอ้างสิทธิซาบาห์ ของ Salonga ส.ว.ฟิลิปปินส์ ปี 1963
เวียดนามไต่สวน 14 นักเคลื่อนไหว
เมื่ออินโดนีเซียและมาเลเซียกำลังเปิดสงครามแย่งชิงอัตลักษณ์วัฒนธรรม
ประสบการณ์(เลือด) ของนักข่าวในเหตุชุมนุม Bersih 3.0
ขว้างระเบิดนอกบาร์ ฆ่า 2 บาดเจ็บ 30 ในภาคใต้ฟิลิปปินส์