หนึ่งทศวรรษ สงครามอัฟกานิสถาน ยังไม่มีคำตอบชัดเจน

Patrick Quinn / Associated Press, Yahoo News, 26 มิถุนายน 2554 : ผู้ชม 2719

AP, 26 มิ.ย. 2554 – 10 ปี ตั้งแต่การถล่มตึกเวิร์ดเทรดเซ็นเตอร์ สหรัฐทำสงครามในดินแดนห่างไกล ในความหวังตามที่พูด คือ ปกป้องผลประโยชน์ของอเมริกาและทำให้โลกปลอดภัยจากการก่อการร้าย ถึงวันนี้ ตามแผนของประธานาธิบดีบารัค โอบามา เพื่อหยุดปฏิบัติการทางทหารในอัฟริกาในปี 2557 ยังคงเป็นคำถามที่พร่าเลือนเหมือนที่เป็นมา

อะไรเกิดขึ้นที่นี่?

ที่นี่มีชัยชนะและปราชัย ทหารอเมริกามากกว่า 1,522 คนเสียชีวิต มีการพูดว่า อัฟกานิสถานมีเสถียรภาพ ปลอดภัย และบ่อยครั้งมีหลักฐานชัดเจนว่าขัดแย้งกัน ประธานาธิบดีของประเทศนี้และสหรัฐแบ่งปันความสัมพันธ์ไม่ง่าย และสิ่งนี้ลำบากในการเล่าเรื่องของอดีตที่ผ่านมาหนึ่งทศวรรษในแถลงการณ์เดียวที่กะทัดรัด

ซึ่งไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจ มากกว่า 30 ปีของสงคราม มีความกระจ่างน้อยมากในอัฟกานิสถาน ท่านไม่สามารถบอกใครได้เสมอว่าใครอยู่ฝ่ายไหนและบางครั้งประชาชนอยู่ทั้งสองข้าง การต่อสู้เป็นเรื่องปกติ ศัตรูเมื่อวานนี้ คือ พันธมิตรในวันนี้ พรุ่งนี้เขาจะเป็นศัตรูอีกครั้ง

อัฟกานิสถานกำลังตายนับหมื่นคนในความขัดแย้งซึ่งเริ่มต้นจากการปลดปล่อยพวกเขาจากอัลกออิด๊ะ ซึ่งผู้นำส่วนใหญ่ซ่อนตัวในปากีสถานที่เป็นพันธมิตรของอเมริกา

บทของอเมริกาในการต่อสู้ในอัฟกานิสถานกำลังจะปิด ประธานาธิบดีบารัค โอบามากล่าวว่า เขาจะถอนทหารหนึ่งในสามของจำนวนเกือบ 100,000 นาย ในฤดูร้อนหน้าและยุติปฏิบัติการสู้รบใน 2557 โดยอาจจะชนะหรือไม่ชนะก็ตาม

งานส่วนใหญ่ยังคงไม่สำเร็จ ถึงผ่านมาเกือยทศวรรษของสงครามและเงินช่วยเหลือหลายพันล้านเหรียญ ถึงแม้ว่ามีการโจมตี ฝ่ายกบฎยังคงควบคุมส่วนใหญ่ของประเทศ และเกือบจะเป็นไปได้ในการเดินทางปลอดภัยจากเมืองหลวงไปยังเมืองกันดาฮาร์ทางใต้

ความพยายามในการก่อตั้งรัฐบาลมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะระดับท้องถิ่น ได้บรรลุความสำเร็จที่จำกัด กองกำลังความปลอดภัยของอัฟกานิสถานยังคงห่างไกลจากความสามารถในปกป้องประเทศของพวกเขา และมีเพียง 2,000 คน ของการประมาณฝ่ายกบฎ 25,000 – 40,000 คนที่เข้าร่วมโดยโครงการชักขวนเพื่อบูรณาการสังคม

ในการประกาศตารางเวลา โอบามาพูดถึงการสร้าง “หุ้นส่วนกับประชาชนอัฟกานิสถานที่มั่นคงยาวนานหลังทหารอเมริกาคนสุดท้ายบ้านบ้าน คำพูดของเขามีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความมั่นใจกับชาวอัฟกานิสถานที่อเมริกาจะไม่ทอดทิ้งพวกเขา

การประกันนั้นเป็นการเตือนความจำถึงการรับประกันของโซเวียตกับลุกข่ายอัฟกานิสถานของพวกเขาเมื่อพวกเขาทำเหมือนกับอังกฤษในศตวรรษก่อน คือการทำสงครามในอัฟกานิสถานที่ไม่คุ้นค่ากับเลือดและเงินและถอนตัวในปี 2532

ฝ่ายซ้ายมอสโควเบื้องหลังรัฐบาลพันธมิตรและติดอาวุธอย่างดีกับกองทัพอัฟกานิสถาน สามปีต่อมา รัฐบาลล้มลง กองทัพแตกแยกและประเทศเข้าสู่สงครามอีกครั้ง

อเมริกาเข้าสู่อัฟกานิสถานในเดือนตุลาคม 2544 เพื่อโจมตีอัลกออิด๊ะ หลังจากการโจมตี 9/11 ในสหรัฐ อีกเป้าหมายคือล้มการปกครองของตอลิบันที่ขึ้นสู่อำนาจจากความวุ่นวายที่ปลุกจากความพ่ายแพ้ของโซเวียตและอุสะมะ บิน ลาเดน และเครือข่ายของเขา

ตอลิบันพ่ายแพ้อย่างรวดเร็วโดยอำนาจทางอากาศและกองทหารภาคพื้นดินของสหรัฐที่ให้โดยกองกำลังที่ต่อต้านขบวนการเคลื่อนไหวมุสลิมสายเหยี่ยว สหรัฐและหุ้นส่วนจัดตั้งรัฐบาลในคาบูล ตั้งจังหวะก้าวไปสู่ประชาธิปไตย

แต่รัฐบาลบุชเปลี่ยนความสนใจและทรัพยากรไปที่อิรักและสงครามนำไปสู่การโค่นล้มซัดดัม ฮุสเซน

การเผชิญกับการท้าทายที่กล้าหาญและทรัพยากรจำกัด ประธานาธิบดีของอัฟกานิสถาน ฮามิด คาร์ไซ หันไปสนับสนุนกองกำลังและขุนศึกที่วอชิงตันใช้โค่นล้มตอลิบัน

แล้วรัฐบาลใหม่ตกหล่มของการทุจริตและการเอื้อประโยชน์ เปืดประตูสู่การกลับมาของตอลิบัน ในปี 2549 ประเทศเผชิญคลื่นใหญ่ของฝ่ายกบฎ

พันธมิตรเก่าหันกลับและตั้งป้อม ชายผู้เชินบิน ลาเดนไปอัฟกานิสถานเป็นสมาชิกของรัฐสภาและเป็นพวกพ้องของคาร์ไซ ขุนศึกผู้ช่วยคาร์ไซจากการสู้รบในคาบูลในปี ทศวรรษ 2530 ขณะนี้นำหนึ่งในการกลุ่มกบฎใหญ่ในการต่อสู้กับรัฐบาลของเขา

โอบามา เข้าสู่ตำแหน่งด้วยสัญญาว่าจะสนใจความขัดแย้งในอัฟกานิสถาน ซึ่งเขาอธิบายว่า “สงครามที่จำเป็น” ตรงข้ามกับอิรักที่เป็น “สงครามตัวเลือก” เขาเพิ่มทหารสหรัฐในอัฟกานิสถานเป็นสองเท่า และเดือนธันวาคม 2552 ส่งทหารมากกว่า 30,000 นายด้วยความพยายามสกัดแงเคลื่อนไหวของตอลิบัน

ในการทำเรื่องนี้ โอบามา ในผลกระทบการเปลี่ยนคุณ,กษณะของสงคราม ผู้บัญชาการของเขาจัดทำยุทธศาสตร์ต่อต้านฝ่ายกบฎที่นำไปสู่ความสำเร็จบางระดับในอิรัก ความทะเยอทยานทางทหาร แผนเน้นหนักทางทหารเพื่อผลักดันฝ่ายกบฎจากที่มั่นของพวกเขา เพื่อทำให้รัฐบาลท้องถิ่นสามารถสร้างระบบบริการและสถาบันเพื่อเอาชนะความจงรักภักดีของประชาชน

ทหารรู้เสมอว่าไม่เคยมีผู้ชนะในสงคราม จึงแทนที่ด้วยความหวังในการสร้างงานพื้นฐานจำเป็นสำหรับขบวนการสร้างการปรองดองเพื่อกระตุ้นฝ่ายกบฎให้กลับเข้าสู่สังคมอัฟกานิสถาน

แต่การลงทุนพิสูจน์ว่ามากเกินไปสำหรับความเบื่อหน่ายของสาธารณะอเมริกาต่อสงครามและการต่อสู้กับเศรษฐกิจโดยการว่างงานและการขาดดุลการค้ามากขึ้น

ถึงแม้ว่าทหารจะลดลง แต่สหรัฐกำลังเผชิญกับค่าใช้มหาศาล ถ้าเข้างวดตามแผนโอบามา การสร้างและเงินทุนทหารและตำรวจอัฟกานิสถาน 300,000 นายจะเป็นค่าใช้จ่าย 6,000 ถึง 8,000 ล้านเหรียญหลังจากปี 2557 สหรัฐเตรียมจ่าย 22,000 ล้านเหรียญในการฝึกและติดอาวุธให้กับชาวอัฟกานิสถาน

สภาพเขาควายคือ การปราศจากการลงทุนเช่นนี้ อัฟกานิสถานจะกลับสงครามกลางเมืองเหมือนกับที่โซเวียตออกไปเมื่อ 22 ปีที่แล้ว การป้องกันที่จะต้องไม่เพียงกองกำลังที่เข้มแข็ง แต่ข้อตกลงจัดสรรอำนาจท่ามกลางกลุ่มชาติพันธุ์จำนวนมาก รวมถึงพัชตูนจากตอลิบัน

ในอัฟกานิสถาน ความขัดแย้งของชาติพันธุ์วางอยู่บนหัวใจของวัฏจักรของสงคราม ซึ่งเริม่ต้นช่วงต้นทศวรรษ 2510 เมื่อฝ่ายซ้ายโค่นล้มระบบกษัตริย์ และพยายามก่อตั้งระบบสงัคมนิยม รัฐบาลทางโลกบนสังคมที่มีศาสนาฝังรากลึกและชนเผ่าอนุรักษ์นิยม

กลุ่มชาติพันธุ์ต่างกันเข้าร่วมการต่อสู้กับโซเวียต ผู้รุกรานเมื่อธันวาคม 2522 เพื่อปกป้องรัฐบาลฝ่ายซ้าย แต่หลายปีของความขัดแย้งแหลมคมของ พัชตูน ที่มีประชากรประมาณร้อยละ 40 กับทาจิก อุเบก และฮาซารา ที่ประกอบเป็นส่วนที่เหลือในอัฟกานิสถานกลางและเหนือ

ตอลิบันเข้าสู่คาบูลในเดือนกันยายน 2539 แต่ล้มเหลวในการยึดครองทั้งประเทศ

พันธมิตรทางเหนือของขุนศึกทาจิก อุเบก และฮาซารา ร่วมการรุกรานของกองกำลังสหรัฐ ในเดือนตุลาคม 2544 เพื่อโค่นล้มตอลิบัน ขุนศึกเหล่านี้เข้าควบคุมอำนาจในรัฐบาล

คาร์ไซสามารถโค่นล้มตอลิบัน ด้วยกองกำลังต่างชาติใช้เวลาไม่กี่วัน ตามกระบวนการที่วอชิงตันสนับสนุนทางยุทธวิธี ความพยายามนั้นส่งสัญญาณเตือนนักการเมืองของ ทาจิก อูเบก และฮาซารา ผู้หวาดกลัวคาร์ไซจะได้อำนาจมากเกินไปกับเพื่อนพัชตูนของเขา

“เขาผสมศัตรูในตำแหน่งของเพื่อน เพื่อนในตำแหน่งจากศัตรูและสร้างความสับสนให้ประเทศ” อับดุลเลาะ ผู้นำทาจิก ผู้พ่ายแพ้คาร์ไซในการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี 2552 “นั่นเป็นลดทอนความเข้มแข็งของประเทศ และความเข้มแข็งของประชาชนของเรา ประชาชนสับสน ประชาชนถูกตัดสิทธิ์ ประชาชนโกรธแค้น”

ประกาศของโอบามารองรับการเสริมสร้างความหวาดกลัวเหล่านี้

“ประกาศนี้ พวกกลัว คู่ขนานกับความเป็นไปได้ของการแบ่งปันอำนาจกับตอลิบันที่อาจจะเข้ามาในช่วงนี้” Thomas Ruttig, ผู้อำนวยการร่วมและนักวิเคราะห์อาวุโสของเครือข่ายนักวิเคราะห์อัฟกานิสถาน กลุ่ม think-tank ในคาบูล เขียนใน Foreign Policy เมื่อเร็วๆนี้ “สำหรับพวกเขา วันนี้เป็นการเริ่มต้นของการสิ้นสุดสนับสนุนของโลกสำหรับอัฟกานิสถาน สำหรับครั้งที่สามหลังจาก 2532 และสงครามย่อยทศวรรษ 2530”

ด้วยมุมมองความซับซ้อนของชาติพันธุ์และนักการเมือง น้อยคนเชื่อว่าชาวอัฟกานิสถานจะพอใจกับสันติภาพในที่สุด ความหวังด้านดีกับระดับของความรุนแรงที่สามารถลดและจำกัดการต่อสู้สู่พื้นที่ขนาดเล็กรอบประเทศ

“ผมคิดในด้านดี ผลลัพธ์ความหวังเป็นหนึ่งซึ่งบางหลุ่มของฝ่ายกบฎยืนกรานหลังปี 2557 แต่จะบรรจุและลดระดับความหวังตลอดเวลาโดยชาวอัฟกานิสถานเอง” Michael O'Hanlon กล่าว นักวิชาการนโยบายต่างประเทศที่ Brookings Institution “สำหรับเรา กุญแจคือ ไม่มีการพัฒนาระบบสุขาภิบาลขนาดใหญ่ ผมมองด้านดีกับจุดเหล่านี้”

มองด้านร้าย รวมถึงชาวอัฟกานิสถาน กลัวว่าเมื่อทหารต่างชาติถอนออกไป ประเทศจะเข้าสู่สงครามกลางเมืองใหม่

ผู้ว่าราชการ Mohammed Anwar Jigdalik ของจังหวัด Kunduz กล่าวว่าเพื่อนทางเหนือกำลังติดอาวุธใหม่ในความเชื่อว่าตอลิบันกำลังมาด้วยอาวุธเพื่อเอาชนะพวกเขา”

“ชาวอัฟกานิสถานทั้งหมดจะต้อนรับการปรองดอง แต่ประชาชนกำลังหวาดกลัว” เขากล่าว “เดี๋ยวนี้ประชาชนกำลังติดอาวุธ”